Ana Sayfa / Genel / Panik Bozukluğu Nedir?

Panik Bozukluğu Nedir?

Panik bozukluğu, panik ataklar kişi hayatına tekrarlı ve etkili bir şekilde nüfuz ettiğinde bu atakları nitelemek için kullanılan bir terimdir. Panik bozukluğun nitelikleri şöyle sıralanabilir:

  • Beklenmedik şekillerde ortaya çıkan (‘birdenbire’) ve tekrar eden atak biçimlerinin var olması.
  • Bir panik atak geçirdikten sonra en az bir ay boyunca tekrar edecek diye endişe duyulması ve bu tekrarın yaşanması.
  • Bu ataklarda yaşanan semptomların muhtemel bağlantıları ile ilgili endişe duymak (panik atakların sebebinin tıbbi bir problem ile ilişkilendirilmesi gibi). Örneğin, bu endişelerden dolayı bazı kişiler defalarca tıbbi testlere başvurmuş, sonuçlar güven vermesine rağmen bu korku devam etmiştir.
  • Panik ataklardan dolayı kişinin davranışlarında önemli değişiklikler yaşanması (mesela kalp atım hızını artırdığı için egzersiz gibi aktivitelerden uzak durmak).

Bir panik atak esnasında kişi, yukarıda tanımlandığı şekillerde fiziksel duyumlara maruz kalır. Ataklar yaklaşık 10 dakika içerisinde en şiddetli noktasına ulaşır ve genellikle yarım saate kadar, kişiyi bitkin ve tükenmiş bir halde bırakarak, son bulur. Bir gün içerisinde birkaç sefer olabileceği gibi yılda sadece bir veya iki sefer de yaşanabilir. Kişiler uykularındayken bile gerçekleşebilip onları uyandırabilir. Genelde birçok insan hayatları boyunca bir veya iki sefer panik atak deneyimi yaşayabilir ve bu panik bozukluğu olarak tanımlanmaz.

Panik Atak Belirtileri Nelerdir?

Sanılanın aksine panik ataklar yaygındır. Nüfusun yaklaşık %40’lık bir dilimi hayatlarının herhangi bir safhasında bir panik atak tecrübe etmektedir.1 Panik atakların bazı ortak özellikleri aşağıdakilerdir:

  • Baskın bir şekilde bir panik veya korku hissiyatı
  • Kişide ortaya çıkan ‘kontrolü kaybediyorum, deliriyorum, ölüyorum ya da boğuluyorum’ hissiyatı
  • Kalp atım hızının artışı
  • Zor nefes alıp verme (yeterli hava olmadığı hissiyatı)
  • Boğuluyormuş gibi hissetmek
  • Aşırı terleme
  • Baş dönmesi, bayılma hissi, kendinden geçmek

Bir panik atak tecrübe eden insanlar aynı zamanda bir derealizasyon yaşayabilir (derealizasyon: kişide ortaya çıkan, kendisinin ve çevresindeki dünyanın gerçek olmadığı hissiyatı). Bu semptom, vücutta anksiyeteye bir cevap olarak gerçekleşmiş fizyolojik bir değişim ile ilişkili olarak da düşünülebilir.

Panik Bozukluğu Semptomları Kontrol Listesi

Aşağıda sayılan semptomlar beraberinde yoğun ve ani bir korku veya kaygı dalgalanması yaşamış iseniz:

• Terleme
• Sarsıntı hissiyatı veya titreme
• Kalp atımının hızlanması
• Kısık nefes alıp verme
• Boğuluyormuş gibi hissetme
• Karında kelebekler uçuşuyormuş gibi hissetme, mide bulantısı veya karında oluşan acı hissiyatı
• Baş dönmesi, bayılma hissi, kendinden geçmek
• Uyuşma veya acı hissiyatı
• Derealizasyon (gerçek dışılık hissiyatı) ya da kişiliksizleşme (kendinden veya çevreden kopuk olarak var olma hissiyatı)
• Ani ateş basması veya soğuk terleme
• Kontrolü kaybetme veya delirme korkusu
• Ölüm korkusu (ya da ‘ölüyorum’ korkusu)

Eğer yukarıdaki semptomlardan dört veya daha fazlasını hissediyorsanız, aynı zamanda bu hissiyatları tekrar yaşamak adına bir ay veya daha fazladır süren endişeleriniz varsa ya da tekrar bu panik atakları yaşamamak adına davranışlarınızda değişimler olduysa; evet, bir panik bozukluk geçiriyor olabilirsiniz.

Panik Bozukluğunun Yaygınlığı Nedir?

Avustralya’da bulunan insanların yaklaşık olarak %5’i yaşamlarının belirli bir zamanında panik bozukluğu yaşamaktadırlar. Bunların yaklaşık olarak %2,6’lık bir dilimi bu rahatsızlığı 12 ayın üstünde deneyimlemektedir.2 Nispeten daha fazla kadının, erkeklere oranla, bu rahatsızlığı yaşadığı tahmin edilmektedir. Genel olarak kişilerin yirmili yaşlarının başları veya ortalarında ya da orta yaşlı kişilerde görülmektedir. Bunun yanında, her ne kadar panik bozukluk herhangi bir yaşta ortaya çıkabilse de çocuklarda ve yaşlılarda nadiren ortaya çıkmaktadır.

Panik Bozukluğunun Sebepleri Nelerdir?

Panik bozukluğun tek bir sebebi yoktur. Bir dizi faktör genel olarak ilişkilendirilir. Bunlar:
• Aile geçmişi- Ailelerinde anksiyete rahatsızlıkları veya depresif koşullar barındıran kişiler panik bozukluk geliştirmeye daha yatkındır. Bazı çalışmalar bunu genetik ile ilişkilendirmektedir.
• Biyolojik faktörler- Bazı tıbbi durumlar (kardiyak aritmileri, hipertroidi, astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, huzursuz bağırsak sendromu) panik bozukluk ile ilişkilendirilmektedir.
• Olumsuz deneyimler- Yüksek stres içeren yaşam koşulları, çocuklukta maruz kalınan cinsel istismar, yaşanılan kayıp ve fazlalık etkisi gibi deneyimler, panik bozukluk ile bağlantılandırılmaktadır. Gündelik devam eden ve sürekli olan stres faktörleri de bir risk olarak görülür.

Panik Bozukluğun Tedavisi Nasıldır?

Tedaviler, panik atakların sayısı ve şiddetini azaltmada, birçok insan için gerçekten etkili olabilmektedir. İyileşmeye giden yolda uzman bir yardım aramak ilk adımdır. Panik bozukluğu tedavi etmede iki ana tedavi tipi mevcuttur. Psikolojik tedaviler (Psikoterapi) genellikle ilk sırayı alırlar. Bazı şiddetli durumlarda ise ilaçlar da etkili olabilmektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir